Pijn bij de bevalling: goed voor de binding met je baby?

Pijn bij de bevalling: goed voor de binding met je baby?

Pijn bij de bevalling: goed voor de binding met je baby?

‘De pijn van de bevalling zorgt er voor dat je van je baby gaat houden’ Zo. Hallo. Dat is best een flinke uitspraak. Ik heb hem een paar keer gehoord, en vooral heel veel heftige reacties van andere vrouwen op die uitspraak gehoord.

Dat is natuurlijk best logisch. Die zin impliceert dat als je pijnstilling of een keizersnede gehad hebt je niet of minder van je kind zou houden. En dat is helemaal niet leuk als iemand zoiets zegt want elke moeder houdt het meeste van haar kind. Er is ook een iets mildere variant van die uitspraak, namelijk dat de pijn van de bevalling de hechting tussen moeder en kind zou bevorderen. Ik vroeg op mijn instagram of jullie deze theorie kennen en wat jullie er over denken. De meningen liepen nogal uiteen. Sommigen vonden het de grootste onzin, terwijl anderen wel dachten dat het waar zou zijn. Ik besloot uit te gaan zoeken hoe het zit!

Pijn bij de bevalling: goed voor de binding met je baby?

‘Houden moeders die een heel pijnlijke bevalling hebben meer van hun kind’ is natuurlijk een waardeloze onderzoeksvraag dus het is niet zo gek dat daar niet zo veel over te vinden is. Maar, ik heb wel wat onderzoeken gevonden waar interessante dingen gezegd worden die wel degelijk raakvlakken met deze vraag hebben.

Wat is het nut van pijn bij de bevalling?

Het voornaamste nut van pijn bij de bevalling is om de zwangere vrouw er van bewust te maken dat de baby er aan komt en dat ze een veilige plek moet zoeken om haar baby geboren te laten worden.(1) Dit voorkomt dat je baby opeens floep buiten in de sneeuw geboren wordt of op de grond valt. Maar naast de waarschuwingsfunctie speelt pijn ook een cruciale rol bij de hormonen die helpen bij de bevalling.

Wat doet de pijn in je lichaam?

Pijn bij de bevalling heeft niet alleen nut aan het begin van de bevalling (dat zou zielig zijn), het heeft ook nog een functie nadat je die veilige plek hebt opgezocht. Door de pijnbeleving maak je endorfine’s aan.

Oxytocine zorgt ervoor dat je baarmoeder sterker samentrekt. Dit samentrekken van de baarmoeder (weeën) is wat de pijn veroorzaakt. Het is een zichzelf versterkend effect. De oxytocine zorgt voor het samentrekken van de baarmoeder, en het samentrekken van de baarmoeder zorgt voor nog meer aanmaak van oxytocine.(2)

Oxytocine is niet alleen goed voor het vorderen van de bevalling, oxytocine is ook het hormoon dat ons helpt liefhebben en binden met elkaar. Het hormoon komt ook vrij als we vrijen, borstvoeding geven, knuffelen enallemaal schattige dingen zien. Het is een cruciaal hormoon bij de binding tussen mensen en komt tijdens en vlak na de geboorte in gigantische hoeveelheden voor in het lichaam van moeder. Via de placenta worden hormonen ook doorgegeven aan het kind.

De pijn die door het samentrekken van de baarmoeder veroorzaakt wordt zorgt voor de aanmaak van nog een hormoon: endorfine. Endorfine is een stofje dat werkt als een natuurlijke pijnstiller en waar je een beetje high van wordt. Het is het hormoon dat zorgt voor de runners-high die beschreven wordt door atleten, en het is diezelfde stof die ervoor zorgt dat vrouwen tijdens de bevalling in hun eigen wereldje raken en geen volledig besef van hun omgeving meer hebben. Of gewoon knetterstoned zijn in sommige gevallen.

Endorfines zorgen niet alleen voor natuurlijke pijnstilling maar veroorzaken, samen met oxytocine, ook een euforisch gevoel direct na de geboorte. Deze euforie op het moment van de ontmoeting met je baby zorgt ervoor dat er in je hersenen een sterke link wordt gelegd tussen het beloningssysteem en het zorg dragen voor je kind. Met andere woorden: is goed voor de binding tussen moeder en kind.(3)

Wat gebeurt er als je de pijn weg neemt?

Deze vraag is eigenlijk een beetje kort door de bocht, want pijn wegnemen kan op meerdere manieren en deze manieren hebben niet allemaal hetzelfde effect. Je hebt medicatieloze manieren zoals bijvoorbeeld hypnobirthing technieken, warm water en gebruik van een TENS. Daarnaast heb je de medicamenteuze pijnbestrijding waarvan de meest populaire de ruggenprik is.

Uit onderzoek blijkt dat het toedienen van een ruggenprik een negatief effect heeft op de aanmaak van natuurlijke oxytocine.(4) Het gevolg hiervan kan zijn dat de ontsluiting en/of persfase langer duurt of stil komt te liggen. Dit kun je oplossen door synthetische oxytocine (weeënopwekkers) toe te dienen. Synthetische oxytocine wordt ook vaak als prikje aan de moeder gegeven om de placenta sneller geboren te laten worden.

Het toedienen van synthetische oxytocine is echter niet zonder nadelen. Er zijn meerdere risico’s gelinkt aan het toedienen van synthetische oxytocine maar ik beperk me hier even tot de nadelen die te maken hebben met de vraag in deze blog. Wat blijkt? Vrouwen die synthetische oxytocine toegediend krijgen hebben 32-36% meer kans op het ontwikkelen van postnatale depressies.(5) En dat vind ik best wel heel veel!! Postnatale depressieve gevoelens worden gedacht een negatieve invloed te hebben op de binding tussen moeder en kind.(6) En daar zit wel een klein stukje van een potentieel antwoord op de vraag of pijn bij de bevalling de binding tussen moeder en kind bevordert.

Tevens hebben moeders met een ruggenprik lagere endorfinegehaltes en blijken moeders die een ruggenprik en/of synthetische oxytocine toegediend hebben gekregen statistisch gezien minder vaak en lang borstvoeding te geven, wat ook van invloed kan zijn op de binding tussen moeder en kind.(7)

Pijn bij de bevalling: goed voor de binding met je baby?

Moet je dan maar geen pijnstilling nemen?

Kort antwoord: nee.

Lang antwoord: zo simpel gezegd is dat niet. Onderzoeken gaan vaak om grote groepen mensen, zijn gefocust op een klein stukje van een groter geheel en draaien om statistieken. Jij bent een individu, hebt te maken met heel veel verschillende factoren en bent geen statistiek.

Vrouwen die synthetische oxytocine hebben ontvangen hebben vaker depressieve klachten, maar vrouwen die hun bevalling als traumatisch hebben ervaren hebben die ook! Het is aangetoond dat een traumatiserende bevalling negatieve invloed kan hebben op de binding tussen moeder en kind(8), maar het is ook aangetoond dat de behandeling van de moeder door haar zorgverleners en ondersteuners van veel grotere invloed is op haar beleving van de bevalling en eventueel trauma dan de beleving van pijn.(9)

Ik denk dat het in deze vraag vooral belangrijk is om te weten wat de voor- en nadelen van pijnbestrijding zijn, technieken te leren om met de pijn om te gaan en je af te vragen welke factoren bij jou zwaar zullen wegen. In veel gevallen zal de keuze voor geen pijnstilling absoluut de betere zijn, maar in sommige gevallen is ook de keuze voor wél pijnstilling juist de betere. Het is niet zo zwart-wit als dat iedereen A of B moet kiezen. Bij elke moeder en elke bevalling is maatwerk nodig en een team dat alle factoren in overweging neemt en de moeder helpt keuzes te maken die in haar situatie de beste zijn.

Maar wat nou als je al pijnstilling gehad hebt?

Maarja wat nou als je dit allemaal leest en denkt, lekker dan…ik heb die ruggenprik of synthetische oxytocine al gehad. Of je moe(s)t bevallen met een keizersnede. Wil ik dan zeggen dat de binding met je kind verpest is? Nee. Dat er een verhoogde kans is op iets betekent niet dat het ook daadwerkelijk gaat gebeuren. En gelukkig is binding tussen ouders en kinderen niet iets wat je in een keer kunt verpesten en wat zich de hele tijd doorontwikkelt. Hoewel de periode direct na de geboorte wel een belangrijke is, wil het absoluut niet zeggen dat als het daar eenmaal mis gaat of je als moeder depressief bent de binding tussen jou en je kinderen niet goed is. Dat is afhankelijk van echt veel meer dan die paar factoren aan het begin van hun leven. Binding die gedurende een korte periode beschadigd is kan weer verbeterd worden. Zo makkelijk is het niet om je kind te verpesten gelukkig 😉

Conclusie

Pijn bij de bevalling: goed voor de binding met je baby? Jij en je kids kunnen een prima binding met elkaar hebben zonder dat je een hele pijnlijke bevalling had, maar medicalisering van het geboorteproces brengt wel bepaalde risico’s met zich mee die je in overweging kunt nemen bij het maken van beslissingen.

Dat een positieve geboorte ervaring niet per definitie een bevalling volgens het boekje hoeft te zijn lees je in deze mooie reeks positieve bevallingsverhalen.

Literatuur:

(1) UMCG-Pijn bij de bevalling 
(2) Hormonen die je helpen bij je bevalling
(3) […]Hormonal physiology of childbearing[…]
(4) Oxytocin deficiency at delivery with epidural analgesia
(5) […] Synthetic Oxytocin […]
(6) Maternal depressive symptoms […]
(7) Breastfeeding and active bonding […]
(8) Richtlijn medicamenteuze pijnbestrijding […]
(9) Pain and women’s satisfaction […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *