Fluxus na de bevalling. Toch thuis bevallen? Wel of geen oxytocineprik?

Fluxus na de bevalling. Toch thuis bevallen? Wel of geen oxytocineprik?

Voordat je begint met lezen: ik ben GEEN arts of medisch geschoold persoon. Alles wat ik hier schrijf is op basis van mijn eigen onderzoek en beïnvloed door mijn eigen visie op zwangerschap, geboorte en postpartum. Heb je zelf een vraag hierover? Lees gerust mijn blog en de artikelen die ik onderaan deze pagina als leesvoer suggereer, maar maak nooit een medische beslissing op basis van alleen een blog. Overleg altijd met een professional. (En als je zorgverlener en jij niet op één lijn zitten, moet je een andere zorgverlener zoeken). Wees verstandig.

Zoals sommige van jullie weten via instagram kwam ik na de intake bij de verloskundige een beetje beteuterd thuis. Ze had aangegeven dat in verband met het verloop van de vorige bevalling, en de verhoogde kans op herhaling van een fluxus na deze bevalling, de aanbeveling was om poliklinisch te bevallen. Maar ik had mijn zinnen op (weer) een thuisbevalling gezet. Daar komt nog bij dat in de nabespreking van mijn bevalling de verloskundige die er bij was geweest geen probleem zag in een volgende thuisbevalling. Dit viel dus allemaal een beetje rauw op mijn dak. Ik besloot zelf op onderzoek uit te gaan om te ontdekken of ik het eens ben met het officieel advies/protocol om na overmatig bloedverlies bij een volgende bevalling poliklinisch te bevallen.

Als jullie me op instagram volgen weten jullie ondertussen ook wel dat ik me niet zomaar laat vertellen dat ik iets moet doen, maar dat ik dat eerst zelf even goed uit wil zoeken.

Een beetje voorgeschiedenis

In 2017 ben ik van onze zoon R bevallen. Thuis, zoals ik had gehoopt. Maar helemaal soepeltjes ging dat niet. De ontsluiting duurde erg lang (19 uur) en ook het persen duurde bijna 2 uur. Onze jongen wou er niet zomaar uit en zijn hartslag herstelde niet goed tussen de weeën door.

Uiteindelijk betekende dat ambulancepersoneel in huis (voor de zekerheid), een knip in mijn perineum, een kraamverzorgster die meeduwde op de buik en een echtgenoot die wit zag van de schrik (ja, ik kan er nu om lachen).

Gelukkig werd onze zoon kerngezond geboren. Ik zelf, was er iets minder goed aan toe. Door het verloop van de bevalling ben ik ongeveer 1000ml bloed verloren. Geen hele ernstige hoeveelheid, maar ernstig genoeg om er flink last van te hebben in de kraamtijd. En ook genoeg blijkbaar dat het protocol adviseert (ik zeg expres niet dat het “moet” want je moet niks) om bij een volgende bevalling poliklinisch te bevallen.

Ik ging op onderzoek uit of ik het eens ben met dat advies.

Wat is een fluxus?

De officieel term is Hemorrhagia postpartum. Of in gewone mensentaal: overmatig bloedverlies na de bevalling. In de volksmond wordt het echter vaak een fluxus genoemd, dus die term zal ik hier ook gebruiken.

Tijdens en vlak na de bevalling verlies je gemiddeld tot 500ml bloed. Dit geldt voor een vaginale bevalling. Bij bloedverlies van meer dan 500ml wordt gesproken van een fluxus, en bij bloedverlies van meer dan 1000ml van een ernstige fluxus.

Voor een keizersnede liggen de normale waardes en de behandeling van een fluxus anders. Omdat ik hier geen ervaring mee heb en ook geen specifieke informatie over opgezocht heb laat ik deze even buiten beschouwing. Misschien dat ik hier later nog een artikel over schrijf.

Overmatig bloedverlies na de bevalling is de grootste doodsoorzaak van kraamvrouwen wereldwijd. Andere gevolgen van een fluxus kunnen zijn:

  • bewusteloosheid
  • schock
  • bloedarmoede
  • vermoeidheid
  • traumatische ervaring van de bevalling
  • Moeizamer op gang komen van de borstvoeding

Al met al best een onderwerp om serieus te nemen.

Hoe vaak komt het voor en wat is het risico op herhaling?

Hoe veel kraamvrouwen te maken krijgen met een fluxus verschilt nogal. Ik ben percentages tegengekomen tussen de 3% en 12%. Dit verschil is denk ik op meerdere manieren te verklaren. Niet alle landen hanteren dezelfde standaard voor hoeveelheid bloedverlies die als fluxus bestempeld wordt. Daarnaast zijn er omstandigheden in de reguliere geboortezorg van een land die kunnen bijdragen aan een hoger of lager percentage van bevallingen waarbij een fluxus optreedt.

Zo zijn in ontwikkelingslanden niet altijd middelen voorhanden om een fluxus te behandelen, maar kunnen ook interventies tijdens de bevalling een rol spelen.

Wat veroorzaakt een fluxus?

Een fluxus kan meerdere oorzaken hebben. De meest voorkomende zijn:

  • Atonie van de baarmoeder. Dit is de meest voorkomende oorzaak. Er is dan te weinig spierspanning in de baarmoeder om goed samen te kunnen trekken. Hierdoor worden de bloedvaten in de baarmoedermond niet voldoende samengeknepen waardoor het bloeden niet stopt. Je baarmoeder is zeg maar een beetje moe.
  • Knip of scheur in het perineum
  • Het achterblijven van een stukje van de placenta
  • Een stollingsafwijking bij de moeder

Er zijn factoren die het risico op een fluxus verhogen. Bijvoorbeeld:

  • Eerdere keizersnede
  • Laagliggende placenta
  • Het inleiden van de bevalling
  • Premature geboorte
  • Een gewicht van meer dan 4500 gram van de baby
  • Kunstverlossingen
  • Een lange persfase
  • Een eerdere fluxus. Bij een tweede bevalling is de kans op herhaling ongeveer 15%. Bij een derde bevalling is deze kans 26% als bij de twee vorige bevallingen in beide gevallen een fluxus optrad.

Hoe wordt het behandeld?

De meest voorkomende behandeling van een fluxus in het geval van atonie van de baarmoeder is het toedienen van medicijnen die de baarmoeder helpen samentrekken. In Nederland zal dit bijna altijd synthetische oxytocine zijn. Dit kan toegediend worden door middel van een prik in je been of, als je in het ziekenhuis bevalt, door een infuus. In sommige gevallen gaat dit gepaard met gecontroleerd aan de navelstreng trekken en/of massage van de baarmoeder.

Deze behandeling is bewezen effectief in het voorkomen van overmatig bloedverlies.

In het geval van een fluxus die veroorzaakt wordt door een beschadiging aan de baarmoeder of een achtergebleven stukje placenta kan operatief ingrijpen nodig zijn.

Bij stollingsproblemen bij de moeder zullen medicijnen toegediend moeten worden. Gelukkig is deze aandoening bijna altijd van tevoren al bekend.

Wat zijn de risico’s van de behandeling voor de baby?

De risico’s zijn over het algemeen klein.

In sommige gevallen kiezen zorgverleners ervoor direct de navelstreng af te klemmen en door te knippen. Dit is jammer, want de baby kan het extra bloed goed gebruiken. Indien de navelstreng de tijd krijgt om uit te kloppen heeft het toedienen van synthetische oxytocine voor de baby geen directe nadelen zolang de baby ongestoord huid op huid bij de moeder op de borst kan blijven liggen.

Overigens is uit onderzoek gebleken dat het toedienen van oxytocine voor de geboorte van de placenta en toedienen van oxytocine na de geboorte van de placenta geen verschil in hoeveelheid bloedverlies oplevert. Dit gaat natuurlijk niet op als een placenta überhaupt niet uit zichzelf komt. Gemiddeld kan dit wel tot 30-60 minuten duren na de geboorte van de baby. Dat hoeft overigens niet altijd zo te zijn. Soms komt de placenta veel sneller, en soms pas veel later. Een lang nageboortetijdperk hoeft niet altijd gevaarlijk te zijn.

Wat zijn de risico’s van de behandeling voor de moeder?

De prik in het been wordt vaak als zeer pijnlijk ervaren. Ook kan het toedienen van een prik en trekken aan de placenta of het masseren van de baarmoeder afleiden van de unieke eerste momenten tussen moeder en kind.

Verder is er het verhoogde risico op postpartum depressie. Vrouwen die synthetische oxytocine hebben ontvangen tijdens of vlak na de bevalling hebben 36% meer kans op postpartum depressie in het eerste jaar na de bevalling. Ook lijkt er een verband te zijn tussen het toedienen van oxytocine en het minder lang geven van borstvoeding.

De afweging:

Er zijn voor- en nadelen. Gekeken naar alle risico’s van zowel het wel- als niet toedienen van synthetische oxytocine ben ik van mening dat als er sprake is van bovengemiddeld bloedverlies of grote risicofactoren de voordelen van het toedienen van oxytocine verreweg zwaarder wegen dan de nadelen.

Kun je het voorkomen?

Helemaal voorkomen kun je een fluxus helaas niet. Maar er zijn wel dingen die je kunt doen om het risico te verkleinen.

Weiger een medisch onnodige inleiding of weeënopwekkers.

Probeer schade aan je perineum te voorkomen. Weiger een knip of kunstverlossing als die niet medisch noodzakelijk is (dat wil zeggen: bewezen foetale nood) en probeer inscheuren te voorkomen door niet gecoacht te persen en de weeën als het hoofdje staat goed weg te puffen.

Oxytocine is het toverwoord.
De beste tip: zorg voor een optimale flow van oxytocine. Dit is allereerst van belang tijdens de bevalling. Een goede flow van oxytocine zorgt voor een snellere bevalling, wat het risico op een fluxus weer verlaagt.
Maar oxytocine heb je net zo goed nodig nadat de baby geboren is. Wat de prik met oxytocine kan, kan je lichaam vaak zelf ook.
Zorg voor een ongestoord gouden uur na de bevalling. Gedimde lichten, rust, lekker verliefd zijn op je baby en geen polonaise aan je lijf. Een scheurtje hechten, de baby wegen, aankleden etc kan allemaal ook wel na dat uur. Als de baby snel aan de borst drinkt zal dit ook helpen om de baarmoeder samen te laten trekken doordat de eerste borstvoeding een extra shot oxytocine creëert. Als het de baby nog niet lukt om te drinken kun je ook zelf je tepels stimuleren of dit laten doen door je partner of verloskundige. Dat klinkt erotisch, maar geloof me, dat is het niet.

En, net zoals bij de geboorte van de baby helpt een verticale baringshouding ook bij de geboorte van de placenta omdat de zwaartekracht een handje helpt.

Welke keuze heb ik voor mezelf gemaakt?

Iets in theorie weten is wel iets anders dan iets voor jezelf beslissen.

Toen ik eenmaal wist dat het risico op herhaling ongeveer 15% is was ik er al snel uit: om 15% kans ging ik me niet op voorhand naar het ziekenhuis laten sturen. 15% dat het weer gebeurt is namelijk ook een kans van 85% dat het wél goed gaat. En dat vind ik best een hoge kans.

Daarnaast schat ik in dat de kans bij mijzelf hoger dan 85% is. Bij mijn eerste bevalling hebben de lange persfase, het meeduwen op de buik en de stress omtrent het hele gebeuren waarschijnlijk bijgedragen aan de omstandigheden. Ambulancepersoneel in je huis helpt niet per se bij de oxytocineflow en ook mijn eigen uitputting zal niet bijgedragen hebben.

Tweede bevallingen gaan over het algemeen wat soepeler dan eerste bevallingen. Alles bij elkaar acht ik de kans dus vrij groot dat het deze keer anders zal lopen. Wat natuurlijk ook wel meespeelt is dat 1000ml bloed verliezen niet extreem veel. Misschien had ik er heel anders in gestaan als ik bijvoorbeeld 2000ml was verloren.

Voor nu is afgesproken ook geen preventieve oxytocineprik te zetten, maar te kijken hoe het loopt en op het moment zelf aan de hand van het bloedverlies te kijken of we de prik nodig vinden. In ieder geval wordt er niks gedaan voordat de navelstreng volledig is uitgeklopt.

En wat nou als het niet goed gaat?

En als er weer flink bloedverlies is heb ik ook gewoon echt geen bezwaar tegen die prik. Ik heb hem dan gewoon nodig en de voordelen wegen dan zwaarder dan de nadelen. En in het allerergste geval wonen we dichtbij genoeg bij een ziekenhuis om nog een veilige marge te hebben om daar op tijd te zijn.

Maar hem preventief zetten? Nope. Gaan we niet doen. Bij een low risk bevalling is een fysiologische benadering van het nageboortetijdperk gewoon veilig. Overigens speelt mijn eigen gevoel en intuïtie hier wel een grote rol in. Ik heb vertrouwen in de bevalling. Als ik ondanks het huiswerk dat ik gedaan heb veel spanning zou voelen over het nageboortetijdperk zou ik er misschien wel voor kiezen preventief de prik te laten zetten.

Wat vond de verloskundige hier van?

Dus ik ging naar de verloskundige. Gewapend met mijn huiswerk, klaar om de strijd aan te gaan. Maar guess what, ze hadden het met het team besproken en we bleken helemaal met elkaar op één lijn te zitten.

Heb ik me dan voor niks druk gemaakt? In de eerste instantie vond ik mezelf een beetje een sufferd dat ik me hier zo druk om maakte terwijl mijn verloskundige gewoon op dezelfde golflengte als ik zit, en de hele praktijk achter dit plan staat. Maar eigenlijk is het helemaal niet erg. Ik heb zo gewoon al een deel van mijn geboorteplan klaar. We zijn alleen bij het einde van de bevalling begonnen 😉

Liefs, Nira

Meer lezen?

https://encyclopedie.medicinfo.nl/overmatig-vaginaal-bloedverlies-tijdens-enof-na-de-bevalling

Risk Factors for Postpartum Hemorrhage: Can We Explain the Recent Temporal Increase?

Incidence, risk factors, and temporal trends in severe postpartum hemorrhage

Trends in postpartum hemorrhage: United States, 1994–2006

Patterns of Recurrence of Postpartum Hemorrhage in a Large, Population-Based Cohort

Active versus expectant management of third stage of labour: the Hinchingbrooke randomised controlled trial

Association of peripartum synthetic oxytocin administration and depressive and anxiety disorders within the first postpartum year

Increased blood loss in upright birthing positions originates from perineal damage

Active Management of the Third Stage of Labour: Prevention and Treatment of Postpartum Hemorrhage

Holistic physiological care compared with active management of the third stage of labour for women at low risk of postpartum haemorrhage: A cohort study

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *