Bevallen tijdens de coronacrisis

Bevallen tijdens de coronacrisis

De situatie mbt het coronavirus verandert van dag tot dag. Houd het nieuws goed in de gaten en bespreek je eigen situatie altijd met je zorgverlener.

De coronacrisis heeft ons leven in korte tijd op zijn kop gezet. Misschien werk je niet of vanuit huis, misschien moet je juist wel gaan werken en is de werkdruk hoog. Misschien zijn je kinderen nu opeens 24/7 thuis en je partner ook. Je sociale leven ligt (als het goed is) stil en veel van de leuke dingen die je in je vrije tijd doet zoals de stad in of naar een sport- of hobbyclub liggen ook stil. Allemaal dingen die het een en ander van ons aanpassingsvermogen vergen. Maar wat nou als je in deze bizarre tijd een kindje op de wereld gaat zetten?

Er is de laatste week veel onduidelijkheid en onzekerheid ontstaan onder zwangeren. Daarom wil ik een paar dingen op een rijtje zetten en vooral: proberen de angst die er bij velen in zit een beetje weg te halen.

Foto: Jessica Vink

Waarom zijn maatregelen nodig?

Door de maatregelen die noodzakelijk zijn om verspreiding van het virus zo veel mogelijk te beperken lopen een aantal zaken anders dan we gewend zijn. Dit heeft drie redenen:

  • jou als zwangere beschermen tegen het virus;
  • je zorgverlener beschermen. We hebben die zorgverleners hard nodig dus het is belangrijk dat we het risico dat zij besmet raken zo klein mogelijk maken;
  • de druk op de zorg verminderen.

Het kan niet genoeg benadrukt worden: het is zo belangrijk dat de verspreiding van het virus zo veel mogelijk beperkt wordt. Degenen die ernstig ziek worden van het virus hebben hard zorg nodig, maar ook andere mensen met ernstige gezondheidsproblemen hebben zorg nodig. Dit kunnen we alleen zo veel mogelijk veilig stellen door te zorgen dat zo min mogelijk mensen tegelijkertijd ziek worden en alle niet-noodzakelijke medische zorg momenteel uitgesteld of aangepast wordt. Ik lees veel berichten van zwangeren die boos of verdrietig zijn over de maatregelen. Heel begrijpelijk, het IS ook gewoon vervelend als je partner niet mee mag naar echo’s of als je geboortefotograaf niet bij je bevalling aanwezig mag zijn. En daar mag je ook best even boos of verdrietig om zijn, maar realiseer je ook dat deze maatregelen er voor het welzijn van ons allemaal zijn. Dus ook voor het welzijn van jou en je baby.

Wat verandert er op dit moment in de geboortezorg?

De websites van de KNOV (landelijke vereniging van verloskundigen) en NVOG (landelijke vereniging van gynaecologen) melden onder andere de volgende maatregelen voor vrouwen zonder klachten die gelinkt worden aan het virus:

  • Er mag naast de zorgverlener en barende vrouw maar één persoon bij de bevalling aanwezig zijn. Dit geldt in ieder geval voor alle bevallingen in ziekenhuizen, maar veel verloskundigen trekken deze lijn ook door naar de thuisbevallingen. Dit betekent ook dat je doula, geboortefotograaf etc helaas niet bij je bevalling aanwezig mogen zijn.
  • Sommige ziekenhuizen hebben de mogelijkheid voor poliklinisch (in het ziekenhuis zonder medische noodzaak) op dit moment afgeschaft of denken hier over na. Zonder medische indicatie verwachten die ziekenhuizen op dit moment dat je thuis bevalt met je verloskundige. De vrouwen met een medische indicatie kunnen in die ziekenhuizen gewoon terecht voor een bevalling.
  • In tegenstelling tot wat beweerd wordt op social media is er op dit moment voor vrouwen die geen klachten hebben geen contra-indicatie voor een badbevalling. Je mag thuis in ieder geval gewoon in bad bevallen zolang je geen klachten hebt. Sommige ziekenhuizen hebben de badbevallingen echter on hold gezet om schoonmaakwerk zo veel mogelijk te beperken.

Wat als je klachten hebt?

Als je wel klachten hebt is een ander protocol van kracht. Heb je milde klachten en is onduidelijk of je besmet bent met het virus dan is er geen medische indicatie voor je bevalling maar zal je verloskundige of gynaecoloog extra voorzorgsmaatregelen nemen. Heb je echt COVID-19 klachten eventueel gepaard met koorts? In dit geval heb je een medische indicatie en is het protocol dat je in het ziekenhuis bevalt in een geïsoleerde kamer met extra voorzorgsmaatregelen voor je zorgverlener, jou en je baby (zoals continue monitoring via CTG). Zo zul je direct voorzorgsmaatregelen moeten nemen om de kans op besmetting van je baby te minimaliseren. Ook worden sommige handelingen (zoals strippen) en badbevallingen volgens protocol niet gedaan bij een sterk vermoeden of een bevestiging van besmetting met het virus.

Heb je klachten gehad of is bevestigd dat je het virus hebt en ben je genezen voordat je gaat bevallen? Dan worden groeiecho’s aangeraden maar komt de medische indicatie voor de bevalling te vervallen.

Mag mijn baby dan wel bij me blijven?

Er is tot nu toe pas 1 baby geboren bij een moeder met een actieve besmetting met het virus. Moeder en kind zijn samen en maken het goed. Of moeder en kind samen kunnen blijven is afhankelijk van de zorg die moeder en kind nodig hebben, maar in principe is het uitgangspunt in Nederland om moeder en kind samen te houden en het risico op besmetting zo veel mogelijk te voorkomen.

Beperking keuzevrijheid

Je keuzevrijheid als zwangere wordt dus deels beperkt. Misschien wilde je thuis bevallen en zie je dat plan nu in gevaar komen doordat je besmet bent met het virus. Of misschien wilde je juist graag poliklinisch bevallen en loop je nu tegen een situatie aan waarin dat niet meer kan. Dit kan voor een heleboel angst en stress zorgen, en als er een ding is dat niet bevorderlijk is voor een bevalling dan is het angst.

Hoe ga je om met deze stress en angsten? In de eerste instantie door op onderzoek uit te gaan. Elke situatie is anders en elke zwangere heeft unieke factoren die meespelen in haar geboorteproces. Kijk naar de risico’s die je loopt. Hoe groot zijn die. Heeft je baby vorige keer in het vruchtwater gepoept? Wat zijn daar de risico’s van en hoe groot is de kans op ernstige gevolgen daarvan. Je zult er achter komen dat bij veel zorgen die we hebben het risico op daadwerkelijke schade heel klein is. Dat we daar medische indicaties aan hangen onder het mom van ‘het zekere voor het onzekere’ maar dat al je op zoek gaat naar harde cijfers veel complicaties een stuk minder gevaarlijk blijken te zijn dan je misschien denkt. Onze bevalcultuur wordt onwijs geregeerd door angst voor dingen die waarschijnlijk NIET gaan gebeuren!

Het was altijd al belangrijk, maar nu misschien meer dan ooit. Lees je in, doe zelf je onderzoek en ga verder dan wat halfbakken mamawebsites je vertellen. Knowledge is power. Neem de regie in eigen handen door te weten wat je opties zijn, wat de voordelen- en risico’s van verschillende opties zijn en wat je zelf kunt doen om risico’s te verkleinen.

Foto: Jessica Vink

Kom voor jezelf op

Dat gezegd hebbende: niemand kan voor jou bepalen welke risico’s wel en niet aanvaardbaar zijn. Waar de een het risico van 2-3% aanvaardbaar vindt (de kans dat het WEL goed gaat is dan immers 97-98%) is dat risico voor de ander al veel te groot. Waar de een juist liever thuis blijft nu het corona virus heerst vindt een ander het veel te eng. Bespreek dit met je zorgverlener, uit je zorgen en kijk samen naar een goede oplossing. En kom je er niet uit? Ga dan op zoek naar een andere zorgverlener. Je hebt recht op zorg die bij je past. Mocht je er echt niet uit komen neem dan contact op met de GeboorteBeweging. In deze groep zijn ook al verloskundigen geweest die hebben gezegd wel open te staan voor de begeleiding van vrouwen die besmet zijn met het virus. Er zijn mogelijkheden, maar je moet wel goed beslagen ten ijs komen, laten zien aan zorgverleners dat je weet waar je het over hebt en weten waar je recht op hebt. Vaak is in overleg meer mogelijk dan je van tevoren misschien denkt.

Is het nu aan te raden om thuis te bevallen?

Als je het mij vraagt is het voor verreweg de meeste vrouwen altijd aan te raden om thuis te bevallen. Corona of geen corona. Of het medisch verantwoord is kan ik je niet vertellen, want ik ken je persoonlijke situatie niet. Die moet je bespreken met je zorgverlener. Maar ik ben er wel degelijk van overtuigd dat als je geen zwaarwegende medische indicatie hebt op dit moment thuis zeker weten de veiligste plek is om je baby geboren te laten worden. De kans dat jij of je baby besmet raken met het virus.

Overigens wil ik me nog wel even over een ding uitspreken en dat is dat wat mij betreft keuzevrijheid een hoog goed is. En wat we nu zien is dat keuzevrijheid deels ontnomen wordt maar niet de ruimte wordt gecreëerd om eens echt te kijken naar eerlijke informatievoorziening voor vrouwen. Hoe kan een maatschappij vrouwen zo bang gemaakt hebben voor de natuurlijke thuisbevalling om nu opeens tegen ze te zeggen: maar het is veilig thuis dus we ontnemen je de keuze.

Het is ook veilig thuis, maar daar mag de informatievoorziening echt wel heel veel beter over gemaakt worden. De situatie zoals die ontstaan is door dit virus is uniek, er is weinig tijd en materiaal en beslissingen moeten snel gemaakt worden. Maar je kunt mij niet vertellen dat er niemand is die de grote massa zwangere vrouwen die geen toegang heeft tot een doula of geboortecoach kan voorzien van goede informatie waardoor ze gerust gesteld worden.

En ook met alle informatie binnen handbereik zou een zwangere die angst heeft van thuis bevallen nog steeds de keuze moeten hebben om in een ziekenhuis te bevallen.

Hoe bereid je die thuisbevalling voor?

Voor de praktische vragen (Wat gebeurt er met de ‘rotzooi’ ? Wat moet je in huis halen? Wanneer moet ik bellen?) kun je het beste bij je verloskundige zijn. Die hebben vaak op hun website ook al een pagina met alle ins en outs over thuis bevallen.

In het kort heb je nodig: de inhoud van je kraampakket, een rol vuilniszakken, twee emmers, een hele goede lamp. Je bed moet op klossen staan en het is aan te raden om niet alleen de klossen te huren maar een uitgebreid pakket aan kraamhulpmiddelen zoals deze.

En pak wel een ziekenhuistas in! Voor het geval je toch moet verplaatsen naar het ziekenhuis.

Voor de meer emotionele kant zou ik je aanraden om vooral heel veel ervaringen te zoeken van vrouwen die je al voorgegaan zijn in de thuisbevalling. Sowieso is het luisteren naar positieve bevallingsverhalen (je vindt er ook een paar hier) een goede voorbereiding. Zelfvertrouwen is zo belangrijk tijdens een bevalling. En positieve verhalen dragen daar aan bij, want het hoeft geen horrorfilm te zijn, het is niet de ergste dag van je leven en het hoeft ook niet de meest pijnlijke ervaring van je leven te zijn. Een bevalling kan echt een hele fijne gebeurtenis zijn.

Verder raad ik je aan om een paar goede boeken te lezen over bevallen en je rechten in de geboortezorg. Een paar tips:

  • Ina May Gaskin – Ina Mays Guide to Childbrith
  • Anna Myrte Korteweg – Vrije geboorte
  • Milli Hill – Give birth like a feminist
  • Milli Hill – Positief over bevallen
  • Mirjam Vos – Liefdevol bevallen

En werk aan je zelfvertrouwen. Geloven dat je het kunt maakt zo veel verschil in hoe het loopt.

Thuis bevallen, is dat wel veilig?

Een veel gehoord argument voor de poliklinische bevalling is dat men denkt dat dat veiliger is. Een aantal jaar geleden is in de media groot uitgemeten dat het sterftecijfer van babies bij of vlak na de geboorte zo hoog zou zijn omdat we in Nederland relatief veel thuis bevallen. Hierdoor is een hoop angst verspreid over de thuisbevalling. Niet terecht, want uit meerdere onderzoeken in binnen- en buitenland is gebleken dat bij gebrek aan medische indicatie thuis bevallen veilig is. Het gaat in tegen alles wat we als cultuur aangeleerd hebben over de geboorte maar de wetenschap bewijst: thuis bevallen zonder medische indicatie is veilig. Sterker nog: uit sommige studies blijkt dat als het gaat om een tweede, derde etc bevalling thuis bevallen juist veiliger is dan in het ziekenhuis. Hoe komt dat?

  • Vrouwen die gepland thuis bevallen krijgen minder vaak te maken met interventies zoals een knip, vacuümverlossing en keizersnede. Dit verschil blijft bestaan als je rekening houdt met het feit dat een deel van de geplande thuisbevallingen alsnog in het ziekenhuis eindigt.
  • Vrouwen die thuis bevallen ervaren meer controle en regie over hun bevalling. De thuisomgeving stimuleert de fysiologische behoeften van een barende vrouw beter dan een ziekenhuisbevalling. Vrouwen voelen zich thuis beter op hun gemak, ervaren meer privacy en kunnen de omstandigheden beter aanpassen aan hun eigen behoefte. Dit alles zorgt voor het beter vorderen van een bevalling.
  • Vrouwen die thuis bevallen hebben meer continuïteit van zorgverlener, dit is een factor die bewezen is een gunstig effect te hebben op het verloop van de bevalling.
  • Thuis is de kans aanzienlijk kleiner dat je baby direct na de geboorte ziek wordt door vreemde ziekteverwekkers. Dit punt speelt momenteel natuurlijk een hele grote rol.

Bevallen is iets wat je voor een groot deel met je hoofd doet, en je hormonen. Hoe dit precies werkt is veel te ingewikkeld om hier helemaal uit te leggen, maar dit spel van hormonen wordt doorgaans thuis beter gefaciliteerd dan in het ziekenhuis. Dit is het stukje van bevallen waar we maatschappelijk helaas veel zijn kwijtgeraakt.

Maar wat nou als het mis gaat? Hoor ik je denken. Ouders, en vooral vaders, vinden het idee van een ziekenhuisbevalling vaak fijn omdat alles in de buurt is. In de meeste gevallen zal dit echter geen rol spelen.

De rol van de verloskundige is om te observeren en risico’s in te schatten. Dat is waar ze voor opgeleid zijn. Een verloskundige kan van tevoren al een goede inschatting maken hoe de bevalling verder zal verlopen en is goed in staat om tijdig te zien wanneer een bevalling gecompliceerd aan het raken is. Op dat moment zal ze je dus ook adviseren om alsnog naar het ziekenhuis te gaan. Zonder paniek of stress, want ze zien het ruim op tijd aankomen. En daar verandert nu niks aan: als je thuisbevalling niet goed verloopt kun je ook nu gewoon naar het ziekenhuis.

En ook als er wel enige haast bij is is er nog geen gevaarlijke situatie. Doorgaans ben je vrij snel in het ziekenhuis en staat er dan al een team op je te wachten. Als je al in het ziekenhuis was voor een poliklinische bevalling is de tijd dat je op een arts moet wachten doorgaans niet veel kleiner. Ook hiervan is bewezen dat vrouwen (en hun babies) die een geplande thuisbevalling beginnen en alsnog in het ziekenhuis eindigen geen grotere nadelen hiervan ondervinden vergeleken bij vrouwen die gepland in het ziekenhuis bevallen.

Wat nou als je dit idee heel eng vindt?

De grootste uitdaging waar we momenteel als zwanger en bevallend Nederland voor staan is denk ik nog wel om de angst te overwinnen. De angst voor het virus zelf, de angst om de controle kwijt te zijn, de angst voor het ziekenhuis, de angst voor thuis.

Alles begint en eindigt bij weten of je angsten reëel zijn. Vaak is het antwoord daarop: NEE. We zijn vaak angstig voor dingen die waarschijnlijk niet gebeuren. Dat mag, hoort er ook een beetje bij. Maar het helpt in mijn ervaring heel goed om even wat afstand te nemen en te kijken of je angsten wel zo realistisch zijn.

En praat over je angsten. Met andere vrouwen, het liefst vrouwen met ervaring. Maar ook een doula kan je hier bij helpen. Ze mag op dit moment misschien niet bij je bevalling aanwezig zijn maar ze kan je wel goed begeleiden in het maken van keuzes en het goed omgaan met de gevoelens die je hebt omtrent de naderende bevalling.

Foto: Jessica Vink

Kies voor positiviteit

Een positieve aanpak kan zo veel verschil maken. Kies ervoor om te geloven dat alles goed komt met jou en je baby. Zoek de positieve verhalen op in plaats van de negatieve. En probeer het ook een beetje los te laten. Voor vele van ons zal dit op de een of de andere manier niet de bevalling worden waar we op gehoopt hadden. In plaats van in de kramp te schieten is dit het moment om te kijken waar we wél invloed op hebben (onze mindset is zo’n krachtig instrument om te gebruiken), te leren voor onszelf op te komen, om vertrouwen op te bouwen en terug te gaan naar de basis.

De basis is dat jij heel goed in staat bent om deze baby te dragen en op de wereld te zetten. De leugen is dat elke geboorte gevaarlijk en eng is. De leugen is ‘dat dat kleine gaatje nooit een kind er uit kan persen’. De leugen is dat vrouwen op grote schaal medisch ingrijpen nodig hebben om kinderen te baren. De waarheid is dat je lichaam perfect gemaakt is om kinderen op de wereld te zetten. De waarheid is dat als je de angstcultuur opzij durft te zetten en je jezelf open stelt voor je eigen intuïtie deze je zal vertellen wat goed voor je is en wat wijze keuzes voor je zijn. De waarheid is dat als je de juiste omstandigheden creëert jouw lijf precies weet wat het moet doen. Birth is an emergence, not an emergency.

Blijf positief lieve moeders. We can do this.

En wil je nog even sparren of heb je vragen? Je mag mij altijd een bericht sturen op instagram.

Liefs, Nira

Meer lezen?

Planned home birth: benefits, risks, and opportunities

Perinatal and maternal outcomes by planned place of birth for healthy women with low risk pregnancies: the Birthplace in England national prospective cohort study

Hoge babysterfte niet door thuisbevalling

Thuis bevallen met verloskundige net zo veilig als in ziekenhuis

Leidraad ‘Verloskundige zorg buiten richtlijnen’

Nieuwspagina KNOV mbt coronavirus

NVOG Perinatologische zorg in tijden van COVID-19

Eén gedachte over “ Bevallen tijdens de coronacrisis

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *